Forum Odpowiedzialnego Biznesu

Firma Vattenfall opublikowała Raport na temat Korporacyjnej Odpowiedzialności Społecznej za rok 2005

Artykuł ostatnio modyfikowany: 2010-08-26 18:48:24

W raporcie poruszono sześć kwestii opisujących, w jaki sposób firma aktywnie kieruje zagadnieniami mającymi zasadnicze znaczenie dla zrównoważonego rozwoju społecznego, takimi jak:

zmiany klimatyczne
paliwo atomowe
energia odnawialna
paliwa kopalniane
bezpieczeństwo dostaw

oraz rola przedsiębiorstwa jako lidera sektora energetycznego.

Raport Vattenfalla bazuje na międzynarodowym standardzie raportowania zagadnień z zakresu zrównoważonego rozwoju o nazwie Global Reporting Initiative (GRI) oraz, po raz pierwszy, wersja na rok 2005 spełnia wszystkie kryteria wyznaczone tym standardem. Firma pierwszy tego rodzaju dokument opublikowała w roku 2003.

Vattenfall jest głównym producentem hydroenergii w Europie. Prowadzone obecnie na dużą skalę dwa programy inwestycyjne, zmodernizują działające w Szwecji elektrownie wodne przez zwiększenie produkcji energii, efektywniejszą działalność proekologiczną i zredukowanie kosztów konserwacji.

Biopaliwa

Od 30 lat Vattenfall poważnie inwestuje w biopaliwa. Obecnie prowadzimy około 90 obiektów zasilanych biopaliwami w Szwecji, Finlandii, Niemczech i Danii, co czyni nas globalnym liderem w stosowaniu biopaliw w produkcji energii.

Energia wiatrowa

Od lat 70-tych Vattenfall jest siłą napędową w sferze energii wiatrowej. Obecnie koncentrujemy się na rozwiązaniach typu „offshore” i integracji turbin wiatrowych do sieci elektrycznych.

Inne odnawialne źródła energii

Vattenfall inwestuje także w rozwiązania przyszłościowe jak:

energia z fal
gazyfikacja ługu czarnego
ogniwa paliwowe wykorzystujące biopaliwa
energię geotermalną i słoneczną

Ciepło

Vattenfall jest głównym dostawcą centralnej energii cieplnej w Unii Europejskiej. Całkowita produkcja ciepła wyniosła w ubiegłym roku 35 TWh. Jesteśmy również ważnym uczestnikiem rynku skojarzonych źródeł wytwarzania energii (CHP), który prawdopodobnie stanie się kluczowym elementem dostaw energii w przyszłości.

Energia atomowa

Vattenfall jest głównym producentem energii atomowej w Europie. Reaktory firmy spełniają surowe wymogi bezpieczeństwa i mają dużą zdolność produkcyjną. W okresie dziesięciu lat zainwestowaliśmy w sumie 2,7 mld EUR w szwedzkie reaktory, a inwestycje te pozwoliły na stworzenie nowych miejsc pracy.

Węgiel

Elektrownie Vattenfall zasilane węglem brunatnym są jednymi z najnowocześniejszych na świecie i przyczyniają się w dużym stopniu do obniżenia poziomu emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Firma jest również liderem w dziedzinie opracowywania technologii wychwytywania i magazynowania dwutlenku węgla z elektrowni zasilanych węglem.

Obsługa klientów

Wprowadzenie instytucji rzecznika klientów było pionierskim pomysłem Vattenfall. Firma inwestuje również w nowe liczniki energii elektrycznej, które umożliwiają odczyt na odległość u 1,3 mln klientów sieciowych w krajach skandynawskich.

Zmiany klimatyczne

Vattenfall bierze udział w inicjatywach związanych ze zmianami klimatycznymi i zrównoważonym rozwojem. CEO Vattenfall uczestniczył między innymi w obradach okrągłego stołu grupy G8, dotyczących zmian klimatycznych.
Lars G. Josefsson jest członkiem międzynarodowego stowarzyszenia na rzecz globalnego zrównoważenia (Alliance for Global Sustainability).

Efektywność energetyczna

Vattenfall posiada duże doświadczenie w pracy z klientami, co pozwala na znalezienie obustronnie korzystnych rozwiązań. Dzięki temu firma może wzmocnić pozycje produktów energii elektrycznej i zwiększyć konkurencyjność.

Piotr Kędzierski, Dyrektor ds. Komunikacji Vattenfall Poland AB SA:

Przygotowanie raportu CSR odbywało się w ścisłej współpracy ze wszystkimi jednostkami Vattenfall, w tym również ze spółkami w Polsce. Nadesłany aktualny materiał opisujący prowadzone lokalnie działania został włączony do ogólnego opracowania – CSR RAPORT.

Vattenfall angażuje się w szereg projektów z zakresu społecznej odpowiedzialności społecznej. Z tej licznej i bardzo różnorodnej grupy, wyróżnić można następujące przedsięwzięcia:

1.„Światło w szkole“ - program profilaktyczny z zakresu ochrony zdrowia, obejmujący:

badania okulistyczne 35 tys. uczniów klas podstawowych
wyposażenie w nowoczesne systemy oświetleniowe kilkudziesięciu klas na Górnym Śląsku.

„Światło w szkole” to społeczny program profilaktyczny dla społeczności Górnego Śląska i Warszawy z zakresu ochrony oczu, promujący zwiększenie odpowiedzialności rodziców o swoje pociechy. W trakcie realizacji projektu zorganizowano: konkursy plastyczne, badania okulistyczne na masową skalę. Dodatkowo nowoczesne systemy oświetleniowe trafiły do kilkudziesięciu klas na Górnym Śląsku (w Warszawie jest to już zaplanowane), gdzie słabe oświetlenie najbardziej doskwiera uczniom. Patronem medialnym akcji była „Gazeta Wyborcza”, a partnerami merytorycznymi Klinika Okulistyki Śląskiej Akademii Medycznej z Katowic i Philips. Projekt wspierała osobiście prof. Adriana Gierek – Łapińska

Projekt nominowany do finału konkursu "Złote Spinacze 2006" w kategorii Corporate Social Responsibility jako jeden z najlepszych.

2. „Przyjazna Kłodnica” – program, którego inicjatorem i koordynatorem jest Vattenfall, konsekwentnie realizując ideę bycia przyjaznym obywatelem terenu, na którym działa.

W ciągu kilku lat program ma stworzyć fundamenty pod denaturalizację mocno obecnie zanieczyszczonej rzeki.

Podpisanie listu intencyjnego nastąpiło w Katowicach, 18 stycznia 2005 w Instytucie Ekologii Terenów Uprzemysłowionych. W podpisywaniu listu intencyjnego brali udział oprócz VDP i IETU, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej z Gliwic oraz przedstawiciele samorządów z: Bytomia, Chorzowa, Gierałtowic, Gliwic, Katowic, Mikołowa, Ornontowic, Rudy Śląskiej i Zabrza.

3. „Wiedza Dziś – Sukces Jutro” - Program Edukacji Obywatelskiej, skierowany do młodzieży gliwickich liceów ogólnokształcących oraz kadry nauczycielskiej.
Przedsięwzięcia do tej pory zorganizowane w ramach programu „WDSJ”:

Prareferendum w sprawie przystąpienia Polski do UE
Renowacja sal do nauki przedsiębiorczości w szkołach objętych programem
Zorganizowanie szkolenia z „Podstaw Przedsiębiorczości"
Zaopatrzenie szkół w podręczniki i pomoce naukowe uatrakcyjniające lekcje przedsiębiorczości
Organizowanie cyklicznych spotkań i wykładów ze specjalistami różnych dziedzin biznesu
Przegląd artystyczny "Wiosenna Energia"
Zorganizowanie konkursu "Małe zmiany - wielkie sprawy"
Zorganizowanie konkursu internetowego „Jazda do Sukcesu”
Przygotowanie warsztatów dla młodzieży, prowadzone przez pracowników Uniwersytetu Śląskiego
Stworzenie strony internetowej programu z aktualnymi wiadomościami, materiałami dydaktycznymi oraz pomocami naukowymi i wzorami dokumentów
Stworzenie grupy redakcyjnej, połączone z warsztatami dziennikarskimi, prowadzonymi przez doświadczonego dziennikarza. Najlepsze prace publikowane są na stronie internetowej programu oraz w „Nowinach Gliwickich”
Zorganizowanie warsztatu „Spotkanie z Gwiazdą”
Zorganizowanie konkursu „Twórcze wakacje”

Działania aktualne:

rozstrzygnięcie konkursu „Twórcze wakacje“
rozpoczęcie III edycji konkursu „ Małe Zmiany – Wielkie Sprawy“

Działania planowane:

Spotkanie z człowiekiem sukcesu.
Szkolenia i warsztaty dla młodzieży

4. „Bezpieczny Mieszkaniec” – kampania promowania bezpieczeństwa mieszkańców Górnego Śląska.
Razem z Górnośląską Spółką Gazownictwa promujemy bezpieczne użytkowanie mediów, tj.: energii elektrycznej i gazu.

Wspólne działania obejmują:

organizację szkoleń dla służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo
wymianę doświadczeń
promocję akcji „Bezpieczny Mieszkaniec”

Korzystamy z doświadczeń wcześniej podejmowanych działań w zakresie wykrywania i likwidacji nielegalnego poboru nośników energii.

Marta Strumińska, Asystentka w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego w Warszawie. Uczestniczy w międzynarodowym projekcie “The Access Initiative” (koordynowanym w Polsce przez Instytut na Rzecz Ekorozwoju z Warszawy), zajmującym się m.in. badaniem dostępności informacji na temat środowiska.

Raport na temat społecznej odpowiedzialności koncernu Vattenfall jest publikacją w swej formie wzorcową. Jego autorzy podporządkowali się wytycznym stworzonym przez Global Reporting Initiative, które wymagają między innymi uwzględnienia konkretnych wskaźników pozwalających na ocenę ekologicznych, ekonomicznych i społecznych aspektów działań podjętych przez koncern. Mniejsza dowolność w wyborze tematyki ma z założenia powodować znalezienie się w raporcie informacji istotnych z punktu widzenia odpowiedzialności społecznej. Czy jednak ocena odpowiedzialności organizacji możliwa jest na podstawie samego raportu? Z pewnością nie. Spróbujmy jednak dokonać pewnej analizy, mając świadomość, że w raporcie są tylko takie informacje, które firma wybrała do udostępnienia opinii publicznej. Faktem pozostaje, że raport Vattenfalla jest bogaty w informacje wszelkiego typu. W poniższych rozważaniach uwzględnione zostały jedynie niektóre wątki przewijające się przez tę kilkudziesięciostronicową publikację.

Firmy takie jak Vattenfall znajdują się pod szczególnie intensywną obserwacją opinii publicznej (głównie zachodniej, miejmy jednak nadzieję, że wkrótce również polskiej). Po pierwsze jest to koncern o międzynarodowym zasięgu działania. Po drugie jest to koncern energetyczny, którego oddziaływania ekologiczne są szczególnie poważne.

Nie dziwi więc fakt, iż firma tworzy rozległy raport na temat odpowiedzialności społecznej i że w tym raporcie szczególnie dużo miejsca poświęcone zostało kwestiom ekologii. Za swój cel strategiczny w tym względzie Vattenfall obrał emisje dwutlenku węgla, jako że właśnie ten typ zanieczyszczenia środowiska jest najpoważniejszym efektem ubocznym jego funkcjonowania. Na uwagę zasługuje fakt, iż dostrzeżono kolektywny wymiar problematyki efektu cieplarnianego. Dobrze, że w Vattenfall zdają sobie sprawę, że efektywność jakichkolwiek wysiłków na rzecz zmniejszenie efektu cieplarnianego jest niska, jeżeli nie uczestniczy w nich większość podmiotów efekt ten powodujących i że starają się w związku z tym proponować rozwiązania wymagające współpracy między różnymi podmiotami gospodarczymi i politycznymi. Model wypracowany przez ekspertów Vattenfall z pewnością zasługuje na uwagę.

Niezwykle istotny jest również fakt, że wśród instrumentów minimalizacji oddziaływań ekologicznych znalazły się takie jak zarządzania łańcuchem dostaw i analiza cyklu życia produktu. W pierwszym przypadku Vattenfall wykorzystuje swoje liczne powiązania o charakterze gospodarczym wymagając odpowiedzialności społecznej i ekologicznej od swoich kontrahentów. Jest to ważny znak dla małych i średnich przedsiębiorstw, szczególnie w Polsce, gdzie koncepcja społecznej i ekologicznej odpowiedzialności nie jest tak rozpowszechniona. Może się bowiem okazać, że jako dostawcy i podwykonawcy firm zachodnich będą musieli spełniać wymagania związane z kwestiami społecznymi i ekologicznymi w zakresie szerszym niż wymagane przez prawo minimum. Analiza cyklu życia produktu jest niejako komplementarna w stosunku do zarządzania łańcuchem dostaw. Stosowanie obydwu narzędzi można uznać za swego rodzaju wskaźnik odpowiedzialności.

Inne sposoby minimalizacji oddziaływania środowiskowego to inwestowanie w odnawialne źródła energii, prace nad wzmożeniem efektywności wykorzystania istniejących sieci energetycznych i grzewczych.
Wśród priorytetowych działań proekologicznych znalazły się jednakże również dość kontrowersyjne, takie jak korzystanie z czystej energii atomowej oraz inwestuje w rozwój technologii o zerowej emisji dwutlenku węgla. Zajmijmy się pierwszym z nich: inwestowaniem w rozwój energii atomowej. 1/3 elektryczności produkowanej przez Vattenfall pochodzi z elektrowni atomowych. Autorzy raportu zapewniają, że prowadzą ciągły dialog ze społecznościami żyjącymi w pobliżu elektrowni (nie specyfikują jednak, jakie są zasady tego dialogu). Ryzyko związane z elektrowniami jest co najmniej dwojakie: związane z samym funkcjonowaniem i ze składowaniem odpadów. Większą część radioaktywności odpady tracą w przeciągu około 30 lat (ponad 90%). Do stanu radioaktywności występującego w materiałach początkowych (jak uran) odpady dochodzą przez następne 100 000 lat (wszystkie te informacje podano w raporcie). Przez cały ten okres trzeba je bezpiecznie składować (po 31 latach planuje się składać je 0,5 kilometra pod ziemią). Czy jakakolwiek organizacja działająca dziś jest w stanie wziąć odpowiedzialność za taki okres czasu?

Drugie kontrowersyjne rozwiązanie to bezemisyjna produkcja energii ze źródeł kopalnych. Nazwa jest nieco myląca, gdyż dwutlenek węgla powstaje przy produkcji, jest jednak wychwytywany i zamieniany w formę ciekłą. Następnie jest „bezpiecznie” składowany pod ziemią np. w wyłączonych z użytku kopalniach. I tutaj ponownie można zadać pytanie o możliwość wzięcia odpowiedzialności za odpady. Obsunięcia ziemi, ruchy tektoniczne mogą spowodować uwolnienie odpadów.

W obu przypadkach: energii atomowej i technologii „zerowej” emisji chodzi o akceptację pewnego ryzyka. Tylko, że to ryzyko akceptować ma nie tylko przez Vattenfall, lecz również całe społeczeństwo, jako że efekty ewentualnego wypadku miałyby szeroki zasięg. Zarówno w przypadku społeczeństwa szwedzkiego, jak i niemieckiego (czyli tam, gdzie Vattenfall posiada elektrownie) takiej akceptacji dla energii atomowej nie ma, zjawisku temu nie poświęca się jednak uwagi w omawianym raporcie. W obydwu krajach podjęte zostały polityczne decyzje o wycofywaniu się z energii atomowej – w Szwecji przeprowadzono nawet na ten temat referendum. Raport deklaruje prowadzenie dialogu ze społecznościami sąsiadującymi z konkretnymi instalacjami, wydaje się jednak, że dialog ten powinien być objąć szersze kręgi.

Raport silnie podkreśla współpracę koncernu i jego jednostek biznesowych z interesariuszami. Każda sekcja tematyczna rozpoczyna się od wymienienia oczekiwań grup takich jak konsumenci, politycy, media, opinia publiczna. Sam raport był podobno poddany konsultacjom zewnętrznym, choć bliższych informacji na temat uczestników tej konsultacji oraz jej wyniku w raporcie nie znajdujemy. Chociaż sformułowanie konsultacja i dialog pojawiają się często, to nie są poparte przykładami, co sprawia, że zdają się być pustymi deklaracjami. Firma deklaruje, że kryteria akceptowalnego oddziaływania na środowisko muszą być ustalone w dialogu ze społeczeństwem (s. 6). Bez wątpienia – oddziaływania te wpływają przecież na jakość życia ludzi. Dla ustalenia tych kryteriów społeczeństwo potrzebuje dokładnych informacji na temat tego oddziaływania. Najistotniejsze są więc nie zagregowane informacje z poziomu koncernu, lecz informacje dotyczące pojedynczych jednostek operacyjnych. Koncern deklaruje więc, że promuje dialog z interesariuszami, nie wspomina jednak nic na temat informacyjnej bazy dla tego dialogu na poziomie poszczególnych przedsiębiorstw. Na stronach internetowych polskiego oddziału Vattenfalla próżno szukać jakichkolwiek informacji na temat oddziaływań ekologicznych posiadanych przez niego zakładów . Jedyne informacje związane z ochroną środowiska podane w języku polskim dotyczą programów sponsoringu akcji ekologicznych na terenie kraju.

W kontekście dialogu z interesariuszami informacje na temat środowiskowych aspektów działań koncernu przedstawione w raporcie mają pewne poważne niedociągnięcie. Znajdujemy tam mianowicie informacje na temat zużycia materiałów oraz emisji zanieczyszczeń, nie znajdujemy jednak informacji na temat tego, jakie oddziaływanie środowiskowe i zdrowotne ma tego typu działalność. Bez specjalistycznej wiedzy trudno jest określić tego typu oddziaływania, w jaki więc sposób przedstawiciele społeczności lokalnej mieliby być w stanie ocenić akceptowalne oddziaływanie na podstawie udostępnionych w tej formie danych? Czy na użytek dialogu społecznego, o którym tyle można przeczytać w raporcie, dane te przedstawiane są w bardziej przystępny sposób? Czy uzupełnione są informacjami kontekstowymi na temat oddziaływań zdrowotnych i środowiskowych? Jeżeli nie, to o dialogu nie może być mowy.

Raport Vattenfalla jest bez wątpienia publikacją wartościową, zawierającą wiele istotnych dla interesariuszy informacji. Miejscami jednak ma się wrażenie, że jego twórcy nadużywają retoryki przynależącej do koncepcji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw koncentrując się na opisach wizji i realizowanych działań, za mało miejsca uwagi poświęcając krytycznej analizie efektów podejmowanych inicjatyw. Tym razem, dla odmiany, posłużę się przykładem z zakresu działań społecznych. Wszystkie jednostki biznesowe koncernu prowadzą szereg aktywnych działań antydyskryminacyjnych. Informacji tej towarzyszy tabela, z której wynika, że na stanowiskach kierowniczych jest siedmiokrotnie więcej mężczyzn niż kobiet. Oczywiście nie możemy winić za to jedynie Vattenfalla, nie zmienia to jednak faktu, że przydałoby się nieco więcej autorefleksji.

Raport firmy Vattenfall na temat Korporacyjnej Odpowiedzialnosci Spolecznej za rok 2005: [Vattenfall_2005.pdf - 3,80 MB]

Tagi przypisane do tego artykułu:
zdrowie ekologia zrównoważony rozwój ochrona środowiska firma odpowiedzialność raport Vattenfall Poland